[A-Ə] [F-N] [O-Z]

FAMİL ÇIRAQOV

Famil Musa oğlu Çıraqov 1958-ci il iyun ayının 30-da Gürcüstanda Bolnisi rayonunun Qoçulu kəndində anadan olmuşdur. 8-ci sinfə kimi doğma kəndində təhsil almış, 9-10-cu sinifləri isə Bakı şəhəri 5 saylı kimya-biologiya təmayüllü internat məktəbində oxumuşdur. Kimyaya olan həvəsi onu Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə gətirib çıxarmışdır. O, 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1987-ci ildə Azərbaycan Respublikası EA-nın Qeyri-Üzvi və Fiziki-Kimya İnstitutunda "Benzoy turşusu və onun para törəmələrinin Mp(II), Ca(II), Hi(II) komplekslərinin sintezi, quruluşu və xassələri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. O, müdafiədən sonra intensiv olaraq öz elmi işini davam etdirmiş, 1991-ci ildə Rusiya EA Ümumi və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunda doktoranturaya qəbul olunmuşdur. O, 1999-cu ilin oktyabr ayında dissertasiya müdafiə edərək kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Famil Çıraqov dünya miqyaslı alim, akademik Y.N.Zolotovun elmdə yürütdüyü bə’zi mülahizələri öz elmi işləri vasitəsilə sübut etmişdir. O, ilk dəfə olaraq quruluş və analitik xassə arasında asılılığı müəyyən etmişdir. Onun gördüyü bu elmi iş bir çox xarici ölkə alimlərinin (Almaniya, Polşa, İspaniya, İsrail) geniş marağına səbəb olmuşdur. O, 120-dən çox elmi məqalənin və 3 dərslik kitabının müəllifidir. Famil Çıraqov 10-dan çox beynəlxalq, ittifaq və respublika simpozium və elmi konfranslarda çıxış edib, məqalələr çap etdirmişdir. Onun gördüyü elmi işlər dünyanın bir çox ölkələrinin elmi mətbuatlarında dərc edilmişdir. Onun rəhbərliyi ilə 5 elmlər namizədi müdafiə etmişdir.

Famil Çıraqov hal-hazırda Bakı Dövlət Universitetinin kimya kafedrasının dossentidir.

FƏRMAN GÜLMƏMMƏDOV

Fərman İbrahim oğlu Gülməmmədov 1939-cu il noyabrın 7-də Borçalının Darvaz kəndində anadan olmuşdur.

1947-ci ildə Darvaz kənd orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş, 1958-ci ildə isə həmin məktəbi bitirmişdir.

1958-ci ildə Ukraynanın Donetsk Tibb İnstitutuna daxil olmuş, 1964-cü ildə həmin institutu bitirmişdir.

1971-ci ildə dissertasiya müdafiə etmiş, tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Fərman Gülməmmədov Donetsk vilayət xəstəxanasının klinik-cərrahiyyə şö’bəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1984-cü ildə "Yoğun bağırsaq xəstəliklərində cərrahi müalicə" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

1991-1994-cü illərdə Azərbaycanda işləmişdir. O, Azərbaycan Elmi Tədqiqat Qastroenterologiya İnstitutunda bağırsaq xəstəliklərinin cərrahi əməliyyatları sahəsinə rəhbərlik etmişdir.

1995-ci ildən Donetsk Tibb Universitetinin ümumi cərrahlıq kafdrasının müdiri vəzifəsində işləyir.

Fərman Gülməmmədov SSRİ tibb ə’laçısı və Ukraynanın əməkdar elm xadimi adlarına layiq görülmüşdür.

Onun elmi və pedaqoji fəaliyyəti 300 elmi əsərdə, 2 fundamental monoqrafiyada öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi altında 1 doktorluq və 6 namizədlik dissertasiyası müdafiə olunmuşdur. O bu müddət ərzində 50 beynəlxalq, ittifaq və respublika səviyyəli konqres, müşavirə və konfranslarda çıxış edib elmi məqalələr çap etdirmişdir.

HƏMDULLA MEHRABOV

Həmdulla Oruc oğlu Mehrabov 1952-ci ildə Borçalının Saraclı kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. Doğma kəndindəki orta məktəbi 1969-cu ildə ə’la qiymətlərlə bitirmiş və Bakı Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə qəbul olunmuşdur.

1974-cü ildə elmi təhsilini uğurla başa vurmuş, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin göndərişi ilə "bərk cisimlər fizikası" ixtisası üzrə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin məqsədli aspiranturasına qəbul olmuşdur. Dünya şöhrətli alim, MDU-nun professoru A.A.Kasnelsonun rəhbərliyi ilə "İkiqat metal ərintilərində atomların yaxına düzülüşünün nəzəri və təcrübi üsullarla tədqiqi" mövzusunda müdafiə edərək, 1978-ci ildə MDU-dan Bakı Dövlət Universitetinə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi kimi qayıdan Həmdulla Mehrabov BDU-nun "Optika və molekulyar fizika" kafedrasında professor, kafedra müdiri vəzifələrinə qədər yüksəlmişdir.

Pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı, elmi-tədqiqat işlərini də fasiləsiz davam etdirmiş, MDU-nun fizika fakültəsi ilə yanaşı keçmiş SSRİ-nin bir çox universitetləri və elmi-tədqiqat mərkəzləri ilə davamlı birgə elmi işlər aparmışdır. SSRİ-nin və bir çox xarici ölkələrin elmi jurnallarında məqalələr çap etdirməyə başlamış və bu illərdə Həmdulla Mehrabovun adı artıq dünyada metallar fizikası sahəsində çalışan bir çox elm mərkəzlərində çəkilməyə başlamışdır.

Həmdulla Mehrabov 1984-1985-ci illərdə Yaponiyada on aylıq e’zamiyyətdə olmuşdur. O, Yaponiyanın Tokio, Osaka, Kioto, Naqoy, Xirosima, Nara və digər şəhərlərindəki universitetlərdə və elmi-tədqiqat mərkəzlərində mühazirələr oxumuş, yapon alimləri ilə bərabər 8 elmi məqalə çap etdirmiş və 2 beynəlxalq konfransda elmi mə’ruzələrlə çıxış edərək Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişdir. Həmdulla Mehrabov 1989-cu ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin ixtisaslaşdırılmış Elmi Şurasında müvəffəqiyyətlə dissertasiya müdafiə edib, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

1990-cı ildə H.Mehrabov BDU-nun "Optika və molekulyar fizika" kafedrasına müdir seçilmişdir.

1991-ci ildə Həmdulla Mehrabov Amerika Birləşmiş Ştatlarına 4 aylıq elmi e’zamiyyətə də’vət olunmuşdur. O, bu müddət ərzində Santa-Barbara, Los-Anceles, San-Fransisko və Mayami Universitetlərində mühazirələr oxumuş və amerikalı həmkarları ilə bərabər elmi tədiqaqt işləri aparmışdır.

1992-ci ildən Həmdulla Mehrabov Türkiyədə Ankaradakı ingilisdilli Orta Doğu Universitetində işləyir. 8 il müddətində Həmdulla Mehrabovun rəhbərliyi altında 6 türk aspirantı müdafiə etmiş və 30-dan artıq elmi məqaləsi çap olunmuşdur.

Həmdulla Mehrabov respublikada və dünyanın qabaqcıl ölkələrinin elmi jurnallarında çap olunmuş 110-dan artıq elmi məqalənin müəllifidir. O. 45 beynəlxalq simpozium və konfranslarda sanballı mə’ruzələrlə çıxış edib, məqalələr çap etdirmişdir.

İSFƏNDİYAR İSMAYILOV

İsfəndiyar Səlimxan oğlu İsmayılov 1952-ci ildə Bolnisi rayonunun İmirhəsən kəndində anadan olmuşdur.

1958-ci ildə İmirhəsən kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə getmiş, 1968-ci ildə həmin məktəbi qızıl medalla bitirmişdir. Elə həmin il Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki ATU-nun) müalicə-profilaktika fakültəsinə qəbul olmuşdur.

1974-cü ildə təhsilini başa vurub, əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

1975-1980-ci illərdə Bakı şəhəri tə’cili tibbi yardım xəstəxanasında həkim-anestezioloq-reanimatoloq, anesteziologiya və reanimatalogiya şö’bəsinin müdiri (1976-1981)vəzifəsində işləmişdir.

1976-cı ildən e’tibarən ADTU-nun anesteziologiya və reanimatologiya kafedrasında müəllim, sonra isə (1980) assistent işləmişdir. O, 1986-cı ildə ikinci Moskva Dövlət Tibb İnstitutunda dissertasiya müdafiə edib tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1989-cu ildən dosent kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.

1999-cu ildə Azərbaycan Tibb Untversitetinin müdafiə şurasında, "Yayılmış irinli peritonitdə homeostazın göstəricilərinin pozulmaları və cərrahi müalicənin mərhələlərində onların korreksiyası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

1987-ci ildən anestizologiya və reanimatologiya üzrə Bakı şəhərinin baş mütəxəssisidir.

İsfəndiyar İsmayılovun elmi və pedaqoji fəaliyyəti 72 elmi əsərdə, 1 monoqrafiyada, həkim üçün rəhbərlik kitabında, 1 dərslikdə (həmmüəllif), bir neçə metodik göstərişdə öz əksini tapmışdır. O, eyni zamanda çox saylı metodik işləmələrin müəllifidir.

İsfəndiyar İsmayılov 25-illik elmi fəaliyyəti nəticəsində 30 beynəlxalq, ittifaq və respublika səviyyəli konfranslarda çıxış etmiş, materiallar dərc etdirmişdir. Onun əsərlərinin əksəriyyəti xaricdə və MDB dövlətlərinin elmi toplularında və jurnallarında nəşr edilmişdir. O, 1999-cu ildən ADTU-nun 1 daxili xəstəliklər və reanimatologiya kafedrasının professorudur.

LƏTİF GÜLƏHMƏDOV

Lətif Məhəmməd oğlu Güləhmədov 1940-cı ildə Bolnisi rayonunun Kəpənəkçi kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Arıxlı kənd orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş, 1958-ci ildə həmin məktəbi medalla bitirmişdir. Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini 1963-cü ildə bitirmiş, ordu sıralarında xidmət etmişdir. İki il yarım əsgəri xidmətdə olan Lətif 1966-cı ildə yenidən Bakıya qayıdıb, BDU-nun kimya faküdtəsində aspiranturada oxumuş və 1971-ci ildə "Alkoksitiofenollarının sintez və tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1971-ci ildən Üzvi kimya kafedrasının əməkdaşı olan Lətif müəllim 1991-ci ildə "Hidroxinonun çoxfunksiyalı törəmələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1993-cü ildən BDU-nun üzvi kimya kafedrasının professorudur. Bir sıra elmi konfranslarda, simpozium və müşavirələrdə çıxış edib məqalələr çap etdirmişdir.

MAHMUD ALLAHVERDİYEV

Mahmud Qara oğlu Allahverdiyev 1931-ci il may ayının 15-də Borçalı mahalının Bolus nümayəndəliyinin (Bolnisi rayonu) İmirhəsən kəndində anadan olmuşdur. O, orta təhsilini Faxralı və Arıxlı məktəblərində almışdır.

1952-ci ildə Bakıya gələrək Azərbaycan Dövlət Teatr sənəti İnstitutuna daxil olmuş, 1957-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Hələ institutda oxuyarkən özünü bacarıqlı aktyor kimi tanıtdırmış və çox çəkmədən onu Azərbaycan Dövlət Dram Teatrına də’vət etmişlər. Mahmud Allahverdiyev teatrda bir sıra yaddaqalan obrazlar yaratmışdır. H.Seyidbəylinin "Uzaq sahillərdə" əsərində Vasya, S.Vurğunun "Fərhad və Şirin"ində Sərkərdə, C.Məcnunbəyovun "İliç buxtası" pyesində Aslan kişi, H.Mehdinin "Cavanşir" faciəsində Elçin, Şekspirin "Otello"sunda Lüdoviqo, S.Rüstəmin "Qaçaq Nəbi"sində Mehdi və bu kimi müxtəlif xarakterli obrazların müvəffəqiyyətli ifaçısı olmuşdur.

1959-cu ildə Moskvada dekadada iştirak etmiş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Hey’ətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Beş ilə yaxın teatr mühitində işlədikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Me’marlıq və İncəsənət İnstitutunun "Teatr və kino" şö’bəsinin aspiranturasına daxil olmuş (1962-1965) və 1965-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edib elmi dərəcə almışdır.

Mahmud Allahverdiyevin ilk böyük kitabı teatr səhnəsində çiyin-çiyinə çalışdığı görkəmli Azərbaycan aktyoru, SSRİ xalq artisti Ələs gər Ələkbərova həsr edilmişdir.

1965-1972-ci illərdə Mahmud Allahverdiyev həmin şö’bədə kiçik elmi işçi, baş elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1972-ci ildən M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun "Teatr tarixi" kafedrasında dosent, sonra isə kafedra müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

1982-1993-cü illərdə institutun elmi və tədris işləri üzrə prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. Onun bu illərdə İncəsənət Universitetinin tələbələri üçün hazırladığı, dərs vəsaiti kimi nəşr olunan "Teatr tənqidi və müasirlik", "Müasir Azərbaycan teatrında ən’ənə və novatorluq", "Azərbaycan teatrı bu gün", "Qaravəlli tamaşaları", "Azərbaycan xalq teatrı tarixi", "C.Cabbarlı və müasirlik", "M.Ağa Əliyev", "Azərbaycan komediyaları" adlı əsərləri çapdan çıxmış, 1993-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

1994-cü ildə Mahmud Allvahverdiyev İstanbulun "Me’mar Sinan" Universitetinə də’vət almış və orada mühazirələr oxumuşdur. Burada onun "Sözüm var sizə, gənclər" adlı kitabı nəşr edilmişdir.

300-dən çox elmi, publisistik və pedaqoji məqalələrin, 11 samballı kitabın müəllifi olan Mahmud Allaahverdiyev Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Hey’ətinin Fəxri Fərmanı və bir neçə orden və medallarla təltif olunmuşdur.

Məşhur teatr tənqidçisi, ədəbiyyatşünas alim, Azərbaycan Yazıçılar birliyinin üzvü, sənətşünaslıq doktoru, professor Mahmud Qara oğlu Allahverdiyev 1999-cu ilin dekabırında Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

MƏDƏD ÇOBANOV

Mədəd Namaz oğlu Çobanov 1937-ci ilin martında Borçalının Bolus (indiki Bolnisi) rayonunun Darvaz kəndində anadan olmuş, 1955-ci ildə orta məktəbi, 1960-cı ildə A.S.Puşkin adına (indiki S.S.Orbeliani adına) Tiflis Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsinin Azərbaycan bölməsini bitirmiş, müxtəlif vaxtlarda orta məktəbdə müəllim, Bolnisi rayon komsomol komitəsində məktəb şö’bə müdiri, rayon partiya komitəsində tə’limatçı işləmişdir. 1970-ci ildən 1993-cü ilin iyul ayına qədər A.S.Puşkin adına TDPİ-nin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasında müəllim, dosent, kafedra müdiri əvəzi, metodşuranın üzvü və sədrin müavini, 1992-ci ilin oktyabrından professor kimi çalışmış, eyni zamanda 1974-cü ildən 1993-cü ilə kimi Gürcüstan Təhsil Nazirliyinin Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda orta məktəb müəllimlərinə, dərs hissə müdirlərinə və direktorlarına mühazirə oxumuşdur.

Mədəd Çobanov 1973-cü ildən filologiya elmləri namizədi, 1978-ci il may ayından dosent, 1992-ci ilin fevral ayından filologiya elmləri doktoru, 1992-ci ilin oktyabr ayından isə professordur. Mədəd Çobanov 1993-cü ilin iyul ayından Azərbaycan Fasiləsiz Təhsil Kompleksi "Futuroloq"da dillər kafedrasının müdiri, prorektor, vitse-prezident, eyni zamanda AFTK-nın nəzdində müstəqil fəaliyyət göstərən Azərbaycan Elitar İnstitutunun rektoru, 1994-cü ilin sentyabr ayından 1995-ci ilin oktyabr ayına kimi "Şimal" Universitetinidə dillər kafedrasının müdiri, 1995-ci ilin sentyabrından 1996-cı ilin sentyabr ayına kimi Azərbaycan Pedaqoji Kadrların İxtisasının Artırılması və Yenidən Hazırlanması Baş İnstitutunda Ali və Orta İxtisas Təhsil Məktəblərində professor-müəllim hey’ətinin ixtisasartırma fakültəsinin dekanı və Tədris Təşkilat kabinetinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1996-cı ildən Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində "Dillər" kafedrasına başçılıq edir, Azərbaycan Onomastika Cəmiyyəti İdarə Hey’ətinin üzvü və Elmi Əlaqələndirmə Şurası sədrinin müavini və Azərbaycan Alimlər İttifaqının üzvüdür.

1957-ci ildən elmi xarakterli yazıları ilə "Şərqin Şəfəqi", "Azərbaycan gəncləri" və digər qəzetlərdə çıxışlar etmiş, sıravi müəllimlikdən professor elmi dərəcəsinədək yüksəlmişdir.

O, 400-dən çox əsərin, o cümlədən 36 kitabın, ali və orta məktəblər üçün 15 proqramın, 100-ə yaxın jurnal və elmi məcmuə məqalələrinin, 170-dən çox elmi-tənqidi məqalənin, 90-a yaxın rə’y və məruzənin müəllifidir. Onun mətbu əsərlərinin ümumi həcmi 310 çap vərəqindən çoxdur. Ümumi həcmi 65 çap vərəqi olan 8 kitabı çapa hazırdır. Əsərləri haqqında 110-dan çox rə’y yazılmışdır.

Professor Mədəd Çobanov Azərbaycan dilçiliyində ilk dəfə olaraq "Mətnin linqvistik təhlili" fənninin proqramını və dərs vəsaitini, "Azərbaycan antroponimiyasının əsasları" proqram və dərs vəsaitini, Gürcüstan Təhsil Nazirliyinin göstərişi ilə orta məktəblərin X-XI sinifləri üçün "Azərbaycan dili" proqram və dərslikləri hazırlayıb çap etdirmişdir.

O, 1972-ci ildən beynəlxalq (8), keçmiş ittifaq (14), respublika (51) və ali məktəblərarası (20) elmi konfranslarda iştirak etmiş, bir sıra elmi şuraların üzvü olmuşdur. Son illər qardaş Türkiyə ilə elmi əlaqələrini genişləndirmiş, elmi konfranslarda iştirak etmişdir.

Mədəd Çobanovun əsərləri Azərbaycanda, Gürcüstanda, Ermənistanda, Özbəkistanda, Qırğızıstanda, Başqırdıstanda, Türkiyədə və digər ölkələrdə müxtəlif mətbuat orqanlarında-qəzet və jurnallarda, elmi məcmuələrdə nəşr olunmuş, kitabları müxtəlif dillərə tərcümə olunmuşdur.

MƏMMƏD ÇIRAQOV

Məmməd İsa oğlu Çıraqov 1938-ci ildə Borçalı mahalının Bolus (indiki Bolnisi) rayonunun Qoçulu kəndində anadan olmuşdur. Qoçulu kəndində səkkizillik məktəbi, Arxılı kəndində isə orta məktəbi bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki BDU-ya) daxil olmuş və 1962-ci ildə kristalloqrafiya ixtisası üzrə universiteti bitirmişdir. 1962-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda Xudu Məmmədovun rəhbərlik etdiyi kristallokimya laboratoriyasına işə düzəlmişdir.

1965-ci ildə aspiranturaya qəbul olmuş, SSRİ EA-nın Sibir şö’bəsinin (Novosibirsk-Akademiya şəhərciyi) qeyri-üzvi kimya institutuna göndərilmişdir. 1969-cu ildə Moskva Dövlət Universitetində namizədlik dissertasiyası müdafiə edib geologiya-mineralogiya sahəsi üzrə elmi dərəcə almışdır. 1969-cu ildə Bakıya qayıdıb EA Qeyri-Üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda işə başlamış, 1971-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetində (hazırkı Bakı Dövlət Universiteti) baş müəllim, dosent, professor kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1989-cu ildə Leninqrad Dövlət Universitetində (indiki Sankt-Peterburq) "Kalsium və nadir torpaq elementləri saxlayan silikatların müqayisəli kristallokimyası" mövzusunda kristalloqrafiya və kristallofizika ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, geologiya-minerologiya elmləri doktoru olmuşdur. Məmməd Çıraqov 1973-cü ildən Beynəlxlaq Kristalloqrafiya Cəmiyyətinin üzvüdür. Məmməd Çıraqov tərəfindən 30-dan çox mürəkkəb mineralın və onların sintetik analoqlarının quruluşu açılmış və nəticədə 25 yeni quruluş tipi və yeni silisium-oksigen radikalları müəyyənləşdirilmişdir. Bunların əsasında silikatların yeni təsnifatını vermişdir. İlk dəfə Məmməd Çıraqov kalsium və nadir torpaq elemetlərinin yer qabığında paylanmasının kristallokimyəvi kriteriyalarını yaratmışdır. O mineralların və qeyri-üzvi birləşmələrin çevrilməsinin quruluş prinsiplərini vermiş və bunun əsasında polisomatizm nəzəriyyəsi yaranmışdır. Bu nəzəriyyə beynəlxalq elmi ədəbiyyatda Çıraqov-Teylor nəzəriyyəsi adlanır.

1978-1990-cı illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında dəfələrlə dissertasiya işlərində rəsmi opponent kimi çıxış etmişdir. Məmməd Çıraqov mə’ruzə ilə beynəlxalq konqreslərdə (Polşa, Kanada, Rusiya və s.) çıxış etmişdir. Onun 120-dən çox elmi məqaləsi əsasən xarici ölkələrdə çap olunmuşdur. Aldığı elmi nəticələri Belovun, Məmmədovun, Libau, Teylor, Qodovinov, Çuxov və b. görkəmli alimlərin elmi işlərində istifadə olunmuşdur. Məmməd Çıraqovun Tədqiqatları dünyada tanınmış, onun elmi əsərləri Beynəlxalq Bank mə’lumatlarına xüsusi şifrlə daxil edilmişdir. Məmməd Çıraqovun elmi rəhbərliyi ilə 10 nəfərdən çox aspirant və dissertant geologiya-mineralogiya, fizika-riyaziyyat və kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

1999-cu ildə Məmməd Çıraqov İngiltərə və ABŞ alimlərinin tərtib etdiyi "Kim kimdir" Beynəlxalq Məcmuəsinə XX əsrin 2000 görkəmli alimi sırasına daxil edilmiş, xüsusi diplom və adlı medalla təltif edilmişdir. O, həmçinin "Kim Kimdir" məcmuəsinə daxil ola biləcək alimləri seçən ekspert komissiyasnın tərkibinə daxil edilmişdir. Məmməd Çıraqov 4 dərslik və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.

MƏHƏMMƏDƏLİ MƏMMƏDOV

Məhəmmədəli Novruz oğlu Məmmədov 1934-cü ildə Borçalı mahalının Bolus nümayəndəliyinin (indiki Bolnisi) Darvaz kəndində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə Darvaz kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə getmiş, 1953-cü ildə isə həmin məktəbi bitirmişdir.

1953-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU-nun) məntiq-psixologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1958-ci ildə həmin fakültədə təhsilini başa vurmuşdur. 1959-cu ildə BDU-nun aspiranturasına daxil olmuş, 1968-ci ildə Leninqrad şəhərində namizədlik dissertasiyası müdafiə edib elmi dərəcə almışdır. 1965-ci ildən H.Zərdabi adına Kirovabad (Gəncə) Dövlət Pedaqoji İnstitutunda asisstent, müəllim, baş müəllim və dosent vəzifələrində çalışmışdır. Məhəmmədəli Məmmədov 1989-cu ildə Kiyev şəhərində doktorluq dissertasiyası müdafiə edib fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

1994-cü ildən fəlsəfə və politologiya kafedrasının müdiri işləmişdir.

Məhəmmədəli Məmmədovun elmi və pedaqoji fəaliyyəti 100-dən artıq elmi əsərdə öz əksini tapmışdır. O, cümlədən onun bir neçə sanballı tədris kitabı, beş elmi-metodik göstərişi, publisistik kitabçaları və onlarla elmi publisistik iri həcmli məqalələri çap olunmuşdur.

O, 40-dan çox beynəlxalq, keçmiş ittifaq və respublika səviyyəli konfrans və elmi simpoziumlarda çıxış edib məqalələr çap etdirmişdir.

Məhəmmədəli Novruz oğlu Məmmədov 2000-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

NAMAZ BƏDƏLOV

Namaz Hüseyn oğlu Bədəlov 1932-ci il may ayının 20-də Borçalı mahalının Bolnisi rayonunun Faxralı kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi doğma kəndində bitirmişdir.

1954-cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirdikdən sonra doğma yurduna qayıdaraq, 1959-cu ilədək Faxralı kəndindəki "Qələbə" kolxozunda aqrotexnik, baş aqronom işləmişdir. 1959-1961-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat İpəkçilik İnstitutunun aspirantı olmuşdur. Aspiranturanı müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra o, 1961-ci ildən bu institutun elmi katibi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.

Namaz Bədəlov 1964-ci ildə "Azərbaycanda tut ipəkqurdunun damazlıq yemləməsi üçün çəkil sortlarının seçilməsi" adlı namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib, biologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. O, 1972-ci ilədək İpəkçilik İnstitutunun elmi katibi vəzifəsində işləmişdir.

1972-ci ildən 1990-cı ilədək Azərbaycan Elmi Tədqiqat İpəkçilik İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 1985-ci ildə Rostov vilayətinin Don Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda "Tut ipəkqurdunda yemi ödəmənin yüksəldilməsinin ekoloji və genetik seleksiya əsasları" adlı doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib kənd təsərrüfatı elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

O, 1990-cı ildən ömrünün sonuna kimi institutun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

1964-cü ildə namizədlik müdafiəsindən sonra Namaz Bədəlov tərəfindən tut ipəkqurdunun seleksiyası və damazlıq işinə aid aktual məsələlər müvəffəqiyyətlə işlənmiş, nəticələri Ümumittifaq (keçmiş SSRİ), respublika və zona elmi-təsərrüfat müşavirələrində mə’ruzə edilmiş, məqalələr çap olunmuş və istehsalata tətbiq edilmişdir.

Namaz Bədəlov 150-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 5 monoqrafiyanın, 6 ixtiranın müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında 5 nəfər elmlər namizədi müdafiə etmişdir. O, eyni zamanda 60-dan çox elmi-publisistik məqalələr müəllifidir.

15 il daimi olaraq AzKTİ-da və H.Əliyev adına özəl Aqrar Ekologiya İnstitutunda ixtisas fənnindən mühazirə oxumuş və məşğələlər aparmışdır.

Namaz Bədəlov keçmiş ÜKTEA Koordinasiya Şurasının üzvü, AzSSR-də ipəkçilik üzrə kənd təsərrüfatının idarə edilməsi sisteminə baxan komissiyanın sədri, AzSSR Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin heyvandarlıq problemləri üzrə elmi-metodiki Şuranın üzvü, "Şelk" elmi-texniki Ümumittifaq məcmuəsi redkollegiyasının üzvü kimi ipkəçiliyin inkişaf etdirilməsi üçün tədbirlər planının işlənməsində və elmi nailiyyətlərin həyata keçrilməsində fəal iştirak etmişdir.

Yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir. F.A.Məlikov adına Heyvandarlıq İnstitutunda təşkil olunmuş ixtisaslaşmış müdafiə şurasının bir neçə seçki üzvü seçilmiş, 12 beynəlxalq simpozium və konfranslarda iştirak etmişdir.

Namaz Bədəlovun elmi fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, aqrarçı alim kimi 1970-ci ildə "Rəşadətli əməyə görə", "Lenin yubiley medalı", 2 dəfə ÜXTNS-nın gümüş medalı və 1974-cü ildə "Əmək veteranı" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Namaz Bədəlov 1999-cu ildə vəfat etmişdir.

NƏSİB NƏSİBLİ

Nəsib Loğman oğlu Nəsibli 1956-cı ilin mayında Bolnisi rayonunun Aşağı Qoşakilsə kəndində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə Aşağı Qoşakilsə məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olmuşdur. Bu məktəbdə 3 il oxumuş, sonra ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüş və təhsilini Bakının 240 saylı orta məktəbində davam etdirmişdir. Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olmuş, 1978-ci ildə universiteti ə’la qiymətlərlə bitirərək fars dilini öyrənmiş, 1979-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutuna tə’yinatla işə götürülmüşdür. Burada o, əvvəlcə kiçik, sonra isə baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. Şərqşünaslıq İnstitutunda işləyərkən onu dissertant kimi Moskva şəhərinə göndərmişlər. Burada Cənubi Azərbaycan mövzusunda ona verilmiş namizədlik dissertasiyasını tamamlamış və 1985-ci ildə onu müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. 1985-ci ildən 1992-ci ilədək Azərbaycan EA Tarix İnstitutunda şö’bə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Bu illərdə o, Azərbaycan Demokratik Respublikasının tarixinə dair elmi axtarış işləri aparmış və "Azərbacan Demokratik Respublikası" kitabını yazmışdır. Həmin dövrdə respublikanın siyasi həyatında fəal iştirak edərək yenidən bərpa edilmiş "Müsavat" partiyasının sədri vəzifəsinə seçilmişdir.

1992-ci ildə Nəsib Nəsibli İran İslam Respublikasında Azərbaycan Respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə tə’yin edilmişdir. 1994-cü ilin martında isə başqa işə keçmişdir. Sonrakı illərdə o, "Müsavat" partiyasında xarici məsələlər üzrə katib vəzifəsində işləməklə yanaşı, həm də elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1997-ci ilin iyununda "Azərbaycanın xarici siyasəti" mövzusunda yazdığı doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. Hazırda o, "Xəzər" Universitetində dekan, kafedra müdiri, və İnformasiya mərkəzinin rəisi kimi vəzifələr icra edir.

Nəsib Nəsibli ingilis, rus, fars dillərində sərbəst danışa bilir. İngilis dilində mə’ruzə etmək üçün onu tez-tez müxtəlif ölkələrin elmi mərkəzlərinə də’vət edirlər.

Nəsib Nəsibli 5 kitabın, 70-dən artıq elmi və 100-dən çox elmi- populyar kitab və məqlələrin müəllifidir.

"Azərbaycan Demokratik Respublikası" (1990, Azərnəşr), "Azərbaycanın xarici siyasəti" (1996, Azərnəşr), "İranda Azərbaycan məsələsi" (1997, "Ay-Ulduz" nəşriyyatı), "Azərbaycanın geopolitikası və neft" (2000, Xəzər universiteti nəşriyyatı) və s. kitabları nəşr olunmuşdur.

NƏSİB NƏSİBOV

Nəsib Ayvaz oğlu Nəsibov 1941-ci ildə Bolnisi rayonunun Aşağı Qoşakilsə kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Saraçlı kənd orta məktəbini bitirən Nəsib Nəsibov elə həmin il Bakıda Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) mexanika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1963-cü ildə ali təhsilini başa vuraraq istehsalatda işləmiş və hərbi xidmətdə olmuşdur. 1967-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutu (indiki ADNA) nəzdində aspiranturaya daxil olmuş və 1970-ci ildə oranı bitirərək Azərbaycan Politexnik İnstitutunda nəzəri mexanika fənni üzrə müəllim işləməyə başlamışdır.

1972-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib, texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1998-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib, texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Azərbaycanda və xaricdə yüzdən çox elmi əsəri dərc olunmuşdur. Bir sıra Respublika və Beynəlxalq elmi konfranslarında mə’ruzələrlə çıxış etmişdir. Elmi əsərləri əsasən nəzəri mexanika, maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi, neftçıxarma avadanlığının nəzəri əsasları sahəsindədir. Neft və qaz quyularının qazılmasında işlədilən avadanlıqların təkmilləşdirilməsinə aid mühüm təkliflər vermişdir.

Hal-hazırda texnika elmləri doktoru Nəsib Nəsibov Azərbaycan Texniki Universitetinin nəzəri mexanika kafderasının professorudur. O, 2000-ci ildən e’tibarən namizədlik və doktorluq dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə Azərbaycan Neft Akademiyasının nəzdində təşkil olunmuş İxtisaslaşdırılmış Şuranın üzvü seçilmişdir.

Nəsib Nəsibov keçmiş SSRİ-də və Azərbaycan Respublikasının böyük elmi ocaqlarında keçirilən beynəlxalq və respublika konfranslarının iştirakçısı olmuş, elmi məqalələr çap etdirmişdir.

Nəsib Nəsibovun elmi və pedaqoji fəaliyyəti bir neçə dərs vəsaitində, 3 metodik göstərişdə və 30 elmi məqalədə öz əksini tapmışdır.

NİZAMİ HƏSƏNLİ

Nizami Məhəmməd oğlu Həsənli 15 sentyabr 1941-ci ildə Bolnisi rayonunda anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Bolnisi orta məktəbini, 1963-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsini bitirmişdir.

1972-ci ildə fizika üzrə dissertasiya müdafiə edib, elmlər namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin yarımkeçiricilər kafedrasında dosent olmuş, 1984-cü ildə Almaniyanın Reqesburq Universitetində işləmişdir.

1986-cı ildə SSRİ Elmlər Akademiyası nəzdində fizika elminin "Spektrokoniya" İnstitutunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin yarımkeçiricilər fizikası kafedrasında professor, 1991-ci ildə Finlandiyanın Turku Universitetində işləmişdir. 1992-ci ildən Nizami Həsənli Türkiyənin Ankara şəhərində ingilis dilində mühazirə oxuyur.

Nizami Həsənlinin elmi və pedaqoji fəaliyyəti çap olunmuş 150 elmi məqalələrdə və bir neçə dərs vəsaiti və metodik göstərişlərdə öz əksini tapmışdır. Professor Həsənli Nizami Məhəmməd oğlu Almaniyada, Böyük Britaniyada, Yunanıstanda, ABŞ-da, Tayvanda və Müstəqil Dövlətlər Birliyinin bir çox mərkəzi şəhərlərində keçirilən elmi konfranslarda iştirak etmişdir.

Bir çox aspirantların elmi rəhbəri olmuşdur.