DAĞ BORÇALI BÖLGƏSİ
(indiki Ermənistan Respublikası ərazisi)

[A-K] [L-Z]

AZƏR ƏBDÜRƏHMANOV

Azər Sə’di oğlu Əbdürəhmanov 1972-ci ildə Marneuli şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.

1979-cu ildə Bakı şəhərində orta məktəbin 1-ci sinfinə getmiş, 1990-cı ildə həmin məktəbi ə’la qiymətlərlə başa vurmuşdur.

1990-cı ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin menecment fakültəsinə daxil olmuş, 1995-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və İqtisad Universitetinin menecment ixtisası üzrə əyani aspiranturasına daxil olmuş, 1999-cu ildə aspiranturanı bitirmişdir.

Azər Əbdürəhmanovun son 4 ildə 5 elmi əsəri çap olunmuşdur. "Birgə müəssisələrin idarə edilməsi problemləri" üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə şurasına təqdim etmişdir.

Bu müddət ərzində elmi konfranslarda çıxış etmiş, məqalələr çap etdirmişdir.

ALI HƏSƏNOV

Alı Niftalı oğlu Həsənov 1935-ci il sentyabrın 30-da Dağ Borçalının (indiki Ermənistan)Allahverdi bölgəsinin Ayrım kəndində anadan olmuşdur.

1943-cü ildə Ayrım kənd yeddiillik məktəbinin birinci sinfinə getmiş və 1949-cü ildə 7-ci sinfi bitirmişdir. Alı Həsənov ailə vəziyyəti ilə əlaqədar bir il oxumaqdan qalmış və 1950-1951-ci illərdə Borçalının Sadaxlı kəndində bir il oxuduqdan sonra təhsilini Ləmbəli kənd orta məktəbində davam etdirmiş və 1954-cü ildə həmin məktəbi bitirmişdir.

Alı Həsənov 1954-cü ildə Azərbaycan Politexnik institutunun inşaat fakültəsinə daxil olmuş, 1959-cü ildə İnstitutu bitirmiş və tə’yinatla Azərbaycan Dövlət Baş Layihə institutuna işə göndərilmişdir. Burada o, qısa müddətdə texnik vəzifəsindən emalatxananın baş konstruktoru vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.

1961-1964-cü illərdə Alı Həsənov Moskvada Me’marlıq və İnşaat Akademiyasının Mərkəzi İnşaat konstruksiyaları Elmi-Tədqiqat İnstitutunda aspiranturada oxumuş və "Böyük aşırımlı asma örtüklərin zəlzələyə davamlığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Alı Həsənov 1964-1975-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "İnşaat mexanikası" kafedrasında assistent, baş müəllim və dosent vəzifəsində işləmiş, 1975-ci ildən yeni yaranmış Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri institutunda eyni adlı kafedraya dosent vəzifəsinə keçmişdir.

1990-cı ildə Alı Həsənovun gərgin əməyi və şəxsi təşəbbüsü ilə AzMİU-da "Qurğuların sınağı və zəlzələyə davamlığı" kafedrası yaranmış və həmin kafedraya bu günə kimi o rəhbərlik edir.

Alı Həsənov çoxlu sayda elmi əsərin müəllifidir. Onun aldığı elmi nəticələr bir çox ölkə alimlərinin elmi işlərində istifadə edilmiş və Moskvada 1969-cu ildə nəşr olunmuş "Stroitelğnaə mexanika v SSSR" kitabına və 1971-ci ildə Moskvada alimlər kollektivi tərəfindən nəşr olunmuş "Seysmostoykoe stroitelğstvo zdaniy" dərsliyinə daxil edilmişdir.

Alı Həsənov Moskvada nəşr olunmuş "Qabıqlara və asma örtüklərə tə’sir edən zəlzələ qüvvələrinin tə’yini" adlı monoqrafiyanın müəlliflərindən biridir.

Alı Həsənovun rəhbərliyi ilə "Qurğuların zəlzələyə davamlığı" istiqamətində bir neçə alim hazırlanmışdır.

Alı Həsənovun şəxsi təşəbbüsü ilə kafedra nəzdində qurğularının statistiki və dinamiki sınaqlarını aparmaq üçün tədris laboratoriyası yaradılmışdır.

Alı Həsənov bir sıra elmi şuraların və komissiyaların üzvüdür.

CAVANŞİR XƏLİLOV

Cavanşir Həmid oğlu Xəlilov 1955-ci il fevralın 13-də Qərbi Azərbaycanın Dağ Borçalısı bölgəsinin Körpülü kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Bakı şəhərindəki 100 saylı orta məktəbin birinci sinfində oxumuş, sonra təhsilini 30 saylı orta məktəbin rus bölməsində davam etdirmişdir. 1972-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olmuş, 1978-ci ildə həmin təhsil ocağını müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 1978- 1980-ci illərdə ordu sıralarında leytenant, baş leytenant kimi qulluq etmiş, bir qədər sonra isə mayor rütbəsi almışdır. Əsgəri xidmətdən tərxis olunduqdan sonra Bakıya qayıtmış, 1980-1986-cı illərdə Azərbaycan LKGİ-də müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, üç ildən çox həmin təşkilatın məktəbli və pionerlər şö’bəsinin müdiri olmuşdur. Həmin illərdə indiki "Günəş" ("Pioner") jurnalının redaksiya hey’ətinin üzvü seçilmişdir.

Cavanşir Xəlilov 1986-1988-ci illərdə Ali Partiya Məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, 1988-1990-cı illərdə partiya işində çalışmışdır. 1991-1994-cü illərdə indiki Rusiya Dövlət Xidməti Akademiyasının aspiranturasında oxumuşdur. 1994-cü ildə "Keçid mərhələsində əmtəə-xammal birjalarının inkişafı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş, iqtisad elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

1994-1997-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Prezidenti nəzdində fəaliyyət göstərən Rusiya Akademiyasında stajor-tədqiqatçı olmuşdur.

Cavanşir Xəlilov Azərbaycanla sıx əlaqə saxlayır, doktorluq dissertasiyasında Rusiya və Azərbaycan iqtisadiyyatının qarşılıqlı inkişaf mərhələlərini araşdırır. O bu müddət ərzində 30 elmi əsər çap etdirmişdir. 20 beynəlxalq və respublika səviyyəli konfranslarda çıxış etmiş və elmi məqalələr çap etdirmişdir.

CAHANGİR HACIYEV

Cahangir Əhməd oğlu Hacıyev 1949-cu il martın 26-da Qərbi Azərbaycanın (Dağ Borçalısı) Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə kənd orta məktəbini bitirmişdir. İki il kənddə fəhlə işlədikdən sonra ordu sıralarında olmuş və 1968-1970-ci illərdə hərbi xidməti başa vurub Bakıya gəlmişdir. 1970-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olmuş, 1975-ci ildə oranı bitirmişdir.

Cahangir Hacıyev 1975-1980-ci illərdə tə’yinatla Sumqayıt üst trikotaj fabrikində işləmişdir. 1980-1983-cü illərdə Moskvada Tekstil İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış və "Özüburulan saplardan trikotaj hörülməsi texnologiyasının işlənilməsi" mövzusunda dissertasiya yazmışdır. 1984-cü ildə institutun ixtisaslaşmış Elmi Şurasında dissertasiya müdafiə etmiş, texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

1984-cü ilin sentyabrından e’tibarən tə’yinatla Azərbaycan Texnologiya İnstitutuna assistent vəzifəsinə göndərilmiş, 1986-cı ilin dekabrında dosent vəzifəsinə seçilmişdir. Hazırda Azərbaycan Texnologiya Universitetində dosent vəzifəsində çalışır.

O. keçmiş SSRİ ixtiraçısıdır (1988), 1989-cu ildə SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin gümüş mükafatına layiq görülmüşdür. 50-dən çox elmi məqalənin, iki kitabın, bir neçə dərs vəsaitinin, 15 ixtiranın və 100-dən çox publisistik məqalənin müəllifidir.

1988-ci ildən azadlıq hərəkatına qoşulmuşdur. 1989-cu ildən AXC-nin üzvüdür. Gəncə şö’bəsindən AXC Ali Məclisinin üzvü seçilmişdir. Hazırda AXCP-nin Nəsimi rayon şö’bəsində fəaliyyətini davam etdirir.

Bu müddət ərzində 10 respublika konfransında elmi mə’ruzələrlə çıxış etmişdir.

DİLARƏ İSAYEVA

Dilarə Məhəmməd qızı İsayeva 1958-ci il aprelin 25-də Qərbi Azərbaycanın Dağ Borçalısı bölgəsində Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur. Doğma kənddə beşinci sinfi qurtardıqdan sonra ailələri Bakı şəhərinə köçmüş və Bakıda 99 saylı orta məktəbi bitirmiş, M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə daxil olmuşdur.

O, 1982-ci ildə universiteti bitirib Bakıya qayıtmış və Azərbaycan Elmlər Akademiyasında işə düzəlmişdir. O, müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Moskvada Elmlər Akademiyasının Bioüzvikimya İnstitutunda 2 il təkmilləşmə kursu keçmiş və 1984-cü ildə həmin institutun aspiranturasına qəbul olunmuş, molekulyar biologiya problemləri ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdır. Elmi işi ilə bağlı bir neçə dəfə beynəlxalq simpoziumlarda çıxış etmiş, elmi jurnallarda çap olunmuşdur.

Dilarə İsayeva Bioüzvikimya İnstitutunda keçirilən gənc elmi işçilərin müsabiqəsində birinci diploma layiq görülmüşdür. 1993-cü ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının Bioüzvikimya İnstitutunda elmi işini müdafiə edib biologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

Dilarə İsayevanın elmi-pedaqoji fəaliyyəti 15 elmi əsərdə öz əksini tapmışdır. O, bir neçə beynəlxalq və ittifaq əhəmiyyətli konfranslarda iştirak etmiş, elmi məqalələr çap etdirmişdir.

ELMİRA PƏNAHOVA

Elmira Sə’di qızı Pənahova 1952-ci ildə Qərbi Azərbaycanda Dağ Borçalının Kalinino rayonunda anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Kalinino rus orta məktəbini ə’la qiymətlərlə bitirmişdir. Elə həmin il Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki ATU-nun) pediatriya fakültəsinə daxil olmuş, 1976-cı ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək uşaq cərrahı ixtisasını almışdır.

İnstitutu bitirdikdən sonra (1976) uşaq cərrahlığı kafedrasında işləyir. 1986-cı ildə RSFSR Elmi-Tədqiqat Pediatriya və Uşaq Cərrahlığı institutunda "Uşaqlarda yanıq şoku zamanı ağciyərlərdə regional mikrosirkulyasiyanın vəziyyəti" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. "Uşaqlarda yanıq şokunun kompleks müalicəsində yara səthinin soyudulmasının əhəmiyyəti" mövzusunda doktorluq dissertasiyasının sınaq müdafiəsini etmişdir.

E.S. Pənahova 70 elmi işin müəllifidir. "Uşaqlarda yanıq şoku" və "Uşaqlarda yanıqların müalicəsinə dair rəhbərlik" adlı iki monoqrafiyanın, "Uşaq cərrahlığı" adlı tələbələr və praktiki həkimlər üçün rəhbərliyin (rus dilində), 4 metodik vəsaitin, 3 ixtiranın, 5 səmərələşdirici təklifin müəllifidir.

Uşaqlarda yanıq şoku zamanı şok əleyhinə tədbirlər kompleksi işlədiyi üçün SSRİ XTNS-nin gümüş medalını almışdır.

Pedaqoji, elmi və həkimlik fəaliyyəti ilə yanaşı ictimai işlərlə də məşğul olmuşdur. Tibb Universitetinin həmkarlar komitəsinin sədr müavini, tələbə həmkarlar komitəsinin sədri, pediatriya fakültəsinin dekanı kimi vəzifələrdə işləmişdir.

Elmira Pənahova beynəlxalq, keçmiş ittifaq və respublika səviyyəli 20 konqres, simpozium və konfranslarda iştirak etmiş elmi məqalələr çap etdirmişdir.

Hal-hazırda uşaq cərrahlıq kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır.

ELŞAD BALIYEV

Elşad Alı oğlu Balıyev 1940-cı il martın 1-də Dağ Borçalısının Noyemberyan rayonunun Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Ləmbəli kənd orta məktəbini ə’la qiymətlərlə bitirmişdir. 1959-cu ildə AzPİ-nin "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsinə qəbul olunmuşdur.

1964-cü ildə institutu bitirmişdir. 1965-1970-ci illərdə Dövlət Plan Komitəsi nəzdindəki elmi-tədqiqat institutunda çalışmışdır. 1971-1973-cü illərdə Moskva İqtisadi Statistika İnstitutunun İqtisadi kibernetika kafedrasında professor M.A. Korolyovun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1973-1979-cu illərdə Dövlət Plan Komitəsindəki AİS-in alt sisteminə aid elmi-tədqiqat işlərinə görə Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin bürünc medalına layiq görülmüşdür. 1979-1980-cı illərdə Dövlət Kənd Təsərrüfatı Texnikası Elmi-Tədqiqat Hesablama Mərkəzinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1980-cı ilin sentyabr ayından Azərbaycan Texniki Universitetinin "EHM və sistemləri" kafedrasının dosentidir. 100-ə qədər elmi əsərin, 10-a yaxın metodiki göstərişin və bir dərs vəsaitinin (2 hissədən ibarət) müəllifidir. Əsərləri xarici ölkələrdə dərc olunmuşdur. Uzun müddətdir ki, "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsinin dekan müavini vəzifəsində çalışır.

HÜMBƏT VƏLİYEV

Hümbət Ömər oğlu Vəliyev 1953-cü ildə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikasının) Allahverdi rayonunun Böyük Ayrım kəndində anadan olmuşdur. Kənd 8 illik məktəbini ə’la qiymətlərlə başa vurmuş və 1968-ci ildə Bakı Plan Uçot texnikumunun "Yerquruluşu" şö’bəsinə daxil olmuşdur. Texnikumu ə’la qiymətlərlə bitirdikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Coğrafiya İnstitutuna işə qəbul olunmuşdur. 1972-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olmuş və 1978-ci ildə geoloji-kəşfiyyat fakültəsinin "dağ mühəndisi-geofizik" ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və Azərbaycan Geologiya İdarəsinə işə göndərilmişdir.

1984-cü ilə kimi çöl tədqiqatlarında müxtəlif geofiziki metodlarla-maqnit kəşfiyyatı, elektrik, seysmik kəşfiyyat planlama işləri aparmış və seysmoloji tədqiqatlarla məşğul olmuşdur. "Çerepaxa" tipli cihazların ilk dəfə işə salınmasında və alınan materialların analizində aparıcı mütəxəssis kimi yaxından iştirak etmişdir.

1982-ci ildə Azərbaycanda EA Geologiya İnstitutunda istehsalatdan ayrılmadan aspiranturaya daxil olmuş və 1988-ci ildə "Şamaxı-İsmayıllı zonasında dərinlik quruluşu və geofiziki, geokimyəvi sahələrin variasiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, geologiya-minerologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1984-1993-cü illərdə Azərbaycan EA Geologiya İnstitutunun "Zəlzələ mənbələrinin tədqiqi" laboratoriyasında baş mühəndis, elmi işçi, baş elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.

1993-cü ildən Geofizika Elmi-Tədqiqat İnstitutunun baş elmi işçisi vəzifəsində işləyir. Bu müddətdə 5 hesabatın müəllifi olmuşdur.

Hümbət Vəliyev 35-ə qədər elmi məqalənin və 13 elmi-tədqiqat hesabatının və bir elmi-istehsalat ixtirasının müəllifidir.

"Cənubi Xəzər menaçökəkliyinin dərinlik quruluşu və neftli-qazlı zonalarda geofiziki, geokimyəvi sahələrin variasiyası qanunauyğunluğu" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını tamamlamış və müdafiə şurasına təqdim etmişdir.

Hümbət Vəliyev Azərbaycan Milli Geofizika Komitəsinin büro üzvüdür.

KAMANDAR ŞƏRİFOV

Kamandar Kazım oğlu Şərifov 1940-cı il yanvarın 20-də Qərbi Azərbaycanın Dağ Borçalısı bölgəsinin Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Ləmbəli orta məktəbini bitirdikdən sonra fəhləlik etmiş, 1959-1962-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuş, 1963-cü ildə ADU-nun (indiki BDU-nun) şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili şö’bəsinə daxil olmuş, 1966-1967-ci illərdə Qahirə şəhrində təhsilini tamamlamışdır.

BDU-nu bitirdikdə ona zabit rütbəsi verilmiş, hərbi xidmətə çağrılaraq Misir Ərəb Respublikasının hərbi hissələrinin birində müşavir kimi işləməyə başlamışdır.

1970-ci ildə Bakıya qayıtmış və müsabiqə yolu ilə Azərbaycan EA-nın Əlyazmalar İnstitutuna işə qəbul edilmişdir. Həmin ildən başlayaraq orta əsr yazılı abidələri əsasında klassik irsimizin tədqiqinə başlamışdır.

Kamandar Şərifov Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı tarixində ilk dəfə olaraq XIX əsr Azərbaycan alimi, pedaqoqu və kitabxanaşünası Şəmsəddin Əbdülqəni Nuxəvi Məhəmməd Əfəndi oğlu Xalisəqarızadənin elmi irsini toplayıb tədqiq etmiş və 1985-ci ildə "Əbdülqəni Nuxəvi Xalisəqarızadə və onun mətnşünaslıq fəaliyyəti" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, Azərbaycanda ilk dəfə olaraq mətnşünaslıq elminin nəzəri məsələlərini öyrənmiş və 1996-cı ildə "Azərbaycan mətnşünaslığının təşəkkülü və inkişafı" monoqrafiyasını nəşr etdirmişdir. 1977-1981-ci və 1988-1990-cı illərdə İraq və Yəmən Respublikalarında e’zamiyyətdə olmuşdur.

Erməni deportasiyası ilə bağlı olan Mir Möhsün Nəvvabın "1905-1906-cı illərdə erməni-müsəlman davası" adlı yeganə avtoqraf nüsxəsini hazırlayıb 1993-cü ildə ilk dəfə nəşr etdirmişdir. Onun orta əsr ərəbdilli Azərbaycan yazılı abidələrinin araşdırmaları da az əhəmiyyət kəsb etmir. XIII-XIY əsrlərdə İsa təxəllüsü ilə yazmış şairin "Mehri və Vəfa" məsnəvisini nəşr etdirmişdir. Hal-hazırda N.Tusinin "Ədəb-əlmütə’əllimin" adlı əsərini ərəb dilindən tərcümə edir.

Ali məktəblərdə ərəb dili və ədəbiyyatından dərs deyir. Kamandar Şərifov hazırda Əlyazmalar İnstitutunun "Ərəbdilli yazılı abidələrin tədqiqi və nəşri" şö’bəsinin müdiridir.

KƏRƏM BAYRAMOV

Kərəm Bayram oğlu Bayramov 1953-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Dağ Borçalı bölgəsinin Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur.

1959-1960-cı tədris ilində Ləmbəli orta məktəbinin birinci sinfinə qəbul olunmuş və 1971-ci ildə buranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. İki il təsərrüfatda işlədikdən sonra əsgəri xidmətə çağırılmışdır. 1975-ci ildə Çita vilayətində xidmətini başa vurub vətənə qayıdan Kərəm ali təhsil almaq üçün sənədlərini indiki ADPU-nun coğrafiya fakültəsinə təqdim etmiş və qəbul olunmuşdur.

ADPU-da oxuyarkən coğrafiya fakültəsində komsomol komitəsinin katibi, 1981-1986-cı illərdə isə institutun komsomol komitəsi katibi vəzifəsində çalışaraq həm də rayon komsomol komitəsinin büro üzvü seçilmişdir.

Kərəm Bayramov 1986-1990-cı illərdə ADPU-nun "İqtisadi coğrafiya" kafedrasında elmi tədqiqat işinə başlamış, baş laborant, müəllim, baş müəllim və dosent vəzifəsində çalışmışdır. 1991-ci ildə Kiyev Dövlət Universitetində "Şəhərətrafı aqrar-sənaye komplekslərinin səmərəli ərazi təşkili problemləri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

Kərəm Bayramov hal-hazırda ADPU-nun "İqtisadi coğrafiya və coğrafiyanın tədrisi metodikası" kafedrasının dosenti, dekan müavini vəzifəsində çalışır.