ELMLƏR DOKTORLARI

[A-M] [N-Z]

NOVRUZ HÜSEYNOV

Novruz İsmayıl oğlu Hüseynov 1928-ci il martın 21-də Borçalının Qasımlı kəndində anadan olmuşdur. 1943-cü ildə doğma kənddə orta məktəbin 7-ci sinfini başa vurub, 1944-cü ildə Bolnisi rayonunda Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olmuşdur. 1947-ci ildə texnikumu ə’la qiymətlərlə bitirmiş və həmin ildə Marneuli RİK-i yanında torpaq şö’bəsində aqronom vəzifəsində işə düzəlmişdir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olunmuş və ali məktəbi 1954-cü ildə bitirmişdir.

1954-1958-ci illərdə keçmiş SSRİ Kimya Sənayesi Nazirliyinin müəssəsində, sintetik spirtlərin və üzvi birləşmələrin elmi tədqiqat institutunda böyük mühəndis və kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 1958-1961-ci illərdə Azərbaycan EA Neft Kimya Prosesləri İnstitutunun (NKPİ) aspirantı olmuş və namizədlik dissertasiyası müdafiə edib, kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1961-ci ildən Azərbaycan EA NKPİ "oliqomerlərin kimyası və texnologiyası" laboratoriyasında böyük elmi işçi vəzifəsində işləyir.

1992-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. O, 100 elmi əsərin, 33 müəlliflik şəhadətnaməsinin, ABŞ, İngiltərə, Fransa, Almaniya və Azərbaycan respublikasında alınan 10 patentin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 4 nəfər elmlər namizədi hazırlanmışdır.

Hazırda Azərbaycan EA NKPİ-da böyük elmi işçi vəzifəsində çalışır.

Nurəddin Bərgah oğlu Babayev 1935-ci ildə Borçalının Ağqula kəndində anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Ağqula kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olmuş, təhsilini Sadaxlı orta məktəbində bitirmişdir. 1954-1957-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

1965-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu (indiki ANA) bitirmişdir. 1958-ci ildən 1975-ci ilə kimi Sumqayıt Kimya zavodunda maşinist, növbə rəisi, texnoloq, sex rəisi, baş mühəndis və zavod direktoru vəzifələrində çalışmışdır. 1975-ci ildə Üzvi Sintez Zavodunda direktor işləmişdər. 1987-ci ildə Birliyin Baş direktoru tə’yin edilmişdir. 1966-cı ildə Nurəddin Babayev "SSRİ-nin Kimya ə’laçısı", 1985-ci ildə isə "Fəxri kimyaçı" adına layiq görülmüşdür. 1990-1995-ci illərdə Azərbaycanın Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. 1995-1998-ci illərdə "Azərkimya" Dövlət Şirkəti prezidentinin müavini işləmişdir. Nurəddin Babayev on il Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin büro üzvü, beş il şəhər Soveti İcraiyyə Komitəsinin üzvü olmuşdur. O, 1990-cı ildən texnika elmləri namizədidir, 1991-ci ildə Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının doktoru adına layiq görülmüşdür. Nurəddin Babayev dəfələrlə Azərbaycan KP və Sov. İKP Qurultaylarına nümayəndə, AKP-nin XXXII Qurultayında Partiya Nəzarət - Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. Nurəddin Babayevin səmərələşdirici təklifləri qəbul edilmişdir. O, 54 elmi əsərin müəllifidir, 20 beynəlxalq və respublika səviyyəli konfrans və müşavirələrin iştirakçısı olmuşdur. Nurəddin Babayev "V.İ. Leninin anadan olmasının 100 illiyi" və "Əmək rəşadətinə görə" medalları, 1975-ci ildə "Şərəf Nişanı", 1971-ci ildə "Qırmızı Əmək Bayrağı", 1981-ci ildə "Xalqlar Dostluğu", 1986-cı ildə Lenin ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 1979-cu ildə ona Azərbaycan SSR-in "Fəxri Səmərələşdiricisi" adı verilmişdir.

ÖMƏR OSMANLI

Ömər Osmanlı 1913-cü ildə Borçalı mahalının Lejbəddin kəndində anadan olmuşdur. Müxtəlif səbəblərdən Lejbəddin, Qaçağan, Sarvan orta məktəblərində oxuduqdan sonra Tiflis şəhərində N.Nərimanov adına Türk Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir. Bir müddət Borçalıda müəllimlik etmiş, 1949-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Onu universitetin aspiranturasında saxlamışlar. Aspiranturanı müvəffəqiyyətlə başa vurmuş və 1956-cı ildə dissertasiya işini müdafiə edib, tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1966-cı ildə universitetdə dosent seçilmişdir. Həmin ildə Azərbaycan EA-nın Tarix İnstitutuna baş elmi işçi vəzifəsinə keçmişdir. 1972-ci ildə indiki ADPU-nun Azərbaycan tarixi kafedrasına müəllimliyə də’vət olunmuş, ömrünün sonunadək orada dosent və professor əvəzi işləmişdir. Dərs deməklə yanaşı o, tarix fənni üzrə dərs vəsaitlərinin hazırlanması ilə məşğul olmuşdur.

Azərbaycan tarixinə aid "Azərbaycan tarixi üzrə xronologiya"nı (1979) yazıb çap etdirmişdir. Onun ən böyük fəaliyyətlərindən biri də Azərbaycan tarixi tədrisinin yenidən qurulması ideyasını ortaya qoymasıdır. On il Borçalıda maarif işində, otuz il ali məktəbdə (onun altı ilini Akademiyada) pedaqoji sahədə çalışmışdır. Ömər Osmanlının Respublikanın tarix fonduna daxil olan onlarla sırf elmi-tədqiqat işinin nəticələri haqqında çap etdirdiyi "Sovet hakimiyyəti illərində sənayesinin inkişafı" (1961) monoqrafiyası, "Daşkəsən rayonunun dağ-mə’dən sənayesinin inkişafı" (1956), "Kiçik Qafqazın şimal-şərq zolağında dağ-mə’dən sənayesi tarixindən" (1959), "Azərbaycanın alüminium sənayesi tarixindən" (1960) və üçcildlik tədqiqat əsəri "Azərbaycan filiz-mə’dən sənayesi və əlvan metallurgiyanın inkişafı" (1984) və s. məqalə və kitablarını qeyd etmək olar.

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasındakı Borçalı məqaləsinin müəllifidir. Məqalənin ensiklopediyaya salınması böyük mübahisələrə səbəb olmuşdur. Mühafizəkarlar "Bolşaya Sovetskaya Ensiklopediya"ya daxil edilməyən mövzuların çap edilməsini məqsədəuyğun saymırdılar. Ömər Osmanlı yuxarı təşkilatlara müraciət edib məqalənin çapına nail olmuşdur.

Ömər Osmanlının doktorluq işi yarımçıq qalmışdır. O, 1984-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmiqdir.

PƏNAH XƏLİLOV

Pənah İmran oğlu Xəlilov 1923-cü ilin mayında Borçalının Sadaxlı kəndində anadan olmuşdur. Kənddə ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra valideynləri ilə birlikdə Gəncə şəhərinə köçmüş, orta təhsilini əvvəlcə Gəncədəki 21 saylı orta məktəbdə, sonra isə 5 saylı M.Ə. Sabir adına orta məktəbdə davam etdirmişdir.

Pənah Xəlilov XX əsrin 30-40-cı illərində Bakıda ali təhsil almışdır. 1954-cü ildə namizədlik, 1971-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

1973-cü ildə çalışdığı kafedranın professoru seçilmişdir.

Onlarla elmi məqalənin müəllifidir. Elmi məqalələri Azərbaycanda və Türkiyədə çap edilmişdir.

"Kitabi-Dədə Qorqud" intibah abidəsi, çap prosesində olan "N. Gəncəvi və türk folkloru", "Türk xalqlarının və şərqi slavyanların ədəbiyyatı" adı ilə 3-cü nəşr çap olunan ali məktəb dərsliyi, "SSRİ xalqlarının ədəbiyyatı (I-II hissələr)" və s. elmdə yenilik sayıla bilər.

Pənah Xəlilov tərcümə sahəsində də uğurlar qazanmışdır. Dünya ədəbiyyatının bir sıra bədii və tarixi incilərini ana dilimizə tərcümə etmişdir. İspan intibah dövrü ədəbiyyatının müqtədir xadimi Migel de Servantes Saavedranın "Lamançlı Don Kixot" romanı bu qəbildəndir.

Pənah Xəlilovun ikinci böyük dəyərli tərcümə əsəri "tarixin atası" adlanan Herodotun "Tarix"idir. Bu tərcümə əsərinin bir hissəsi artıq çapdan çıxmışdır.

Pənah Xəlilovun elmi və pedaqoji fəaliyyəti 100 elmi əsərdə, dərsliklərdə, dərs vəsaitlərində, yüzdən artıq elmi, elmi-publisistik məqalələrdə, 10 roman və samballı tərcümə əsərlərində öz əksini tapmışdır.

Pənah Xəlilov son 2-3 ildə gərgin elmi-pedaqoji fəaliyyət göstərərək 30-a yaxın böyük həcmli elmi məqalə, tövsiyələr yazmış və müxtəlif nüfuzlu jurnal və qəzetlərdə çap etdirmişdir.

SAHİB MUSAYEV

Sahib Kazım oğlu Musayev 1952-ci ildə Qazaxıstan Respublikasının Çimkənd vilayətində anadan olmuşdur. Sahibin ata və anası Borçalının Mameyi kəndindən olmuşlar.

Sahib Musayev 1954-cü ildə bəraət qazanmış valideynləri ilə birlikdə sürgündən doğma Borçalıya qayıtmışdır.

Orta məktəbi Qərbi Azərbaycanın Loru bölgəsinin Ləmbəli kəndində bitirmişdir. 1969-1975-ci illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunun (indiki ATU) müalicə-profilaktika fakültəsində təhsil almış, 1981-ci ilə qədər Bakı şəhər tə’cili-tibbi yardım stansiyasında kardioloq-həkim vəzifəsində çalışmışdır.

1981-ci ildə Moskvadakı Revmatologiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş və 1984-cü ildə "Sistem oklerodermiyasının klinik və immunoloji xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Müdafiədən sonra beş il indiki ATU-nun daxili xəstəliklər kafedrasında assistent işləmiş, sonra isə yenidən Moskvaya getmiş və Revmatologiya İnstitutunun doktoranturasına qəbul olunmuşdur. 1991-ci ildə "Beta talessemiya xəstəliyində revmatoloji sindromlar" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Sahib Musayev indiki ATU-nun daxili xəstəliklər kafedrasında professor kimi yenidən əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

Sahib Musayevin elmi və pedaqoji fəaliyyəti 100-ə qədər elmi əsərdə öz əksini tapmış, 10-dan çox konqres və simpoziumda çıxış etmişdir. Onun Avropa revmatoloqlarının 1983-cü ildə keçirilmiş V konqresində elmi məqalə ilə çıxışı beynəlxalq elmi məclisdə aktiv iştirakına görə Avropa Antirevmatik Liqanın qırmızı diplomuna layiq görülmüşdür.

1990-cı ildə XXIII Skandinaviya ölkələrinin revmatoloji konqresində (Finlandiya), 1991-ci ildə XII Avropa revmatoloji konqresində (Macarıstan), II, III, IV Ümumittifaq revmatoloji qurultaylarında, 1995-ci ildə İstanbulda keçirilən Avropa və Asiya Ölkələrinin XIII Beynəlxalq Hemotoloji və kardioloji konqresində, 1997-ci ildə III (İsrail), 1998-ci ildə IV (Antalya - Türkiyə), 1999-cu ildə isə V beynəlxalq İmmunoreabilitasiya konqresində (İspaniya), Kanar adalarında qan xəstəliklərinin, revmatik və ürəyin zədələnməsinin müasir aktual problemləri haqda elmi çıxışlar etmiş, materiallar dərc etdirmişdir.

Sə’di Məmməd oğlu Hacıyev 1930-cu ildə Borçalının Qaçağan kəndində anadan olmuşdur. 1947-ci ildə Qaçağan orta məktəbini bitirmiş və 1947-1948-ci tədris ilində həmin məktəbin ibtidai sinfində müəllimlik etmişdir.

1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı (indiki ADİU) İnstitutuna daxil olmuş və 1952-ci ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1952-1953-cü tədris ilində indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin statistika kafedrasında müəllim işləmişdir.

1953-cü ildə Moskva İqtisadi Statistika İnstitutunun statistikanın ümumi nəzəriyyəsi kafedrasında aspiranturaya daxil olmuş və 1956-cı ildə aspiranturanı bitirdikdən sonra tə’yinat əsasında Azərbaycan DXTİ-nun (indiki ADİU) Statistika kafedrasında müəllim işləmişdir.

1958-ci ildə Moskva İqtisadi-Statistika İnstitutunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və Azərbaycan Respublikasında statisika ixtisası üzrə ilk iqtisad elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1959-cu ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) iqtisad kafedrasında statistika ixtisası üzrə baş müəllim, 1963-cü ildən isə dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1964-cü ildə indiki Bakı Dövlət Universitetinin iqtisad kafedrasından ayrılmış və yeni təşkil edilmiş statistika kafedrasına müdir vəzifəsinə seçilmişdir. 1966-cı ildə yenidən təşkil olunmuş keçmiş Azərbaycan XTİ-nun (indiki ADİU) Statistika kafedrasında (1966-1970-ci illərdə) müdir vəzifəsində işləmişdir.

1964-cü ildə statistikanın ümumi nəzəriyyəsinə dair tədris vəsaiti, 1969-cu ildə "Statistika lüğəti", iqtisadi statistika üzrə dərs vəsaiti nəşr etdirmişdir. Statistikanın ümumi nəzəriyyəsinə dair - dərs vəsaitləri çap etdirmişdər.

50 illik elmi-pedaqoji iş stajı olan Sə’di Hacıyev bu müddət ərzində 150 adda 270 çap vərəqi həcmində elmi-metodik işlər yerinə yetirmiş və onları xaricdə və Azərbaycanda çap etdirmişdir. 1987-ci ildə "Statistikanın ümumi nəzəriyyəsi" adlı dərslik çap etdirmişdir. 1989-cu ildə Moskvada "Statistika lüğəti" kitabının əsas müəlliflərindən biri olmuşdur.

"Qarşılıqlı əlaqələrin statistik öyrənilməsi", "Dinamika sıraları", "Statistikanın tarixi", "Statistika indeks metodu" adlı dərs vəsaitləri çap etdirmişdir.

1968-ci ildə Sovet Dövlət Statistikasının 50 illiyi ilə əlaqədar SSRİ Mərkəzi Statistika İdarəsinin Kollegiyasının fəxri yubiley fərmanı ilə təltif edilmişdir.

Sə’di Hacıyev hazırda Azərbaycan İqtisad Universitetinin Statistika kafedrasının professorudur.

SƏLAHƏDDİN XƏLİLOV

Səlahəddin Sədrəddin oğlu Xəlilov 1952-ci il fevralın 22-də Marneuli şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuş, 1968-ci ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olmuş və 1973-cü ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Tə’yinat üzrə Universitetdə saxlanılmış, aspiranturaya daxil olmuş və 1976-cı ildə elmin fəlsəfi problemləri üzrə - "Elmi-texniki tərəqqinin sistem struktur təhlili" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

1977-ci ilin yanvarından 1992-ci ilin axırınadək Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki APU) fəlsəfə kafedrasında laborant, assistent, baş müəllim, dosent, professor və kafedra müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

1990-cı ildə fəlsəfə üzrə "Elmi-texniki tərəqqinin məntiqi-qnoseoloji aspektləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Azərbaycanda və xarici ölkədərdə 11 kitabı və 200-ə qədər məqaləsi çap olunmuşdur.

Səlahəddin Xəlilovun fəlsəfi əsərləri ölkəmizin elmi ictimaiyyəti tərəfindən XX əsr Azərbaycan fəlsəfi fikrində yeni söz, yeni dəst-xətt kimi qiymətləndirilir. Onun əsərləri milli-fəlsəfi fikrin, Şərq təfəkkür üslubunun ən’ənələrini yaşatmaq və davam etdirməklə yanaşı, Qərb fəlsəfəsinin ən yeni nailiyyətlərinə istinad edir.

O, uzun müddət Qərb fəlsəfi fikrində aparıcı istiqamətlərdən birini təşkil edən postpozitivizm, ssientizm, texnisizm, tənqidi rasionalizm cərəyanlarının, bir sözlə, müasir elm fəlsəfəsinin tədqiqatçılarından biri olmuş, elmi forumlarda öz konsepsiyası ilə çıxış etmişdir.

Səlahəddin Xəlilov ölkəmizi dəfələrlə beynəlxalq elmi konfranslarda yüksək səviyyədə təmsil etmişdir.

Qahirədə İslam ölkələri universitetlərinin beynəlxalq konfransında, İstanbul Türk xalqlarının qurultayında, Moskvada elmşünaslıq üzrə beynəlxalq konfransda, Tehranda İran - Azərbaycan münasibətlərinə həsr olunmuş simpoziumda, Vaşinqtonda Dünya azərbaycanlarının II konqresində, Brüsseldə Beynəlxalq Rektorlar Şurasının konqresində, Budapeştdə "Dünya universitetləri demokratiya uğrunda alyansı"nın yubiley yığıncağında mə’ruzələrlə çıxış etmişdir.

Beynəlxalq Rektorlar Şurasının, Avropa Ali Təhsil Cəmiyyətinin, Dünya Azərbaycanlılarının Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin, Mərkəzi Avrasiya Tədqiqatları Cəmiyyətinin, Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü, Rusiya Ekologiya Akademiyası və Nyu-York Elmlər Akademiyasının akademiki, "Dünya Filosofları Sülh Uğrunda" alyansının iştirakçısıdır. Bu yaxınlarda ABŞ Bioqrafiya İnstitutunun Azərbaycanda məşvərətçisi tə’yin olunmuş və Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzinin qərarı ilə "XX əsrin görkəmli alimləri" siyahısına daxil edilmişdir.

Ölkəmizin müstəqillik əldə etməsi və yeni ictimai-iqtisadi sistemə qədəm qoyması sayəsində Səlahəddin Xəlilov maarifçilik fəaliyyətini genişləndirmiş, nəzəri fikirlərini real həyata tətbiq edərək qısa müddət ərzində özünü təhsil sahəsində bacarıqlı təşkilatçı kimi göstərmiş, Azərbaycanda yeni tipli təhsil konsepsiyasının yaradıcılarından biri olmuşdur. 1991-ci ilin iyun ayından ADPU nəzdində Ali Humanitar Kolleci, 1993-cü ildə isə respublikamızda ilk ingilisdilli gimnaziyanı (5-11-ci siniflər) tə’sis etmişdir. Tə’sis olunduğu gündən o, Azərbaycan Universitetinin rektorudur.

Azərbaycan Universitetinin nəzdində respublikamızda bu gün ən zəngin kitabxanalardan birinin tə’sisçi və təşkilatçısı olan Səlahəddin Xəlilov Respublikamızda reklam olunmayan geniş xeyriyyəçilik və maarifçilik fəaliyyəti ilə məşğul olur. Onun təşkil etdiyi "İste’dad klubu" Azərbaycan Universitetinin hüdudlarını aşaraq təhsil və xeyriyyəçilik sahəsində analoqu olmayan bir hadisədir.

Səlahəddin Xəlilov "İpək yolu" jurnalının baş redaktoru, "Şərq-Qərb" tədqiqat mərkəzinin rəhbəridir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının Siyasi Şurasının üzvüdür. 1998-ci il prezident seçkilərində cənab Heydər Əliyevin vəkillərindən biri olmuşdur.

Bəhmənyar və Yusif Məmmədəliyev adına mükafatların laureatı, A. Bakıxanov və Hüseyn Cavid adına Mükafat komissiyalarının həmsədridir.

Səlahəddin Xəlilov 5 noyabr 2000-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə üzv seçilmişdir.

ŞAKİR NAĞIYEV

Şakir Məmməd oğlu Nağıyev 1949-cu il martın 15-də Borçalının Qasımlı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Qasımlı kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olmuş və ali məktəbi 1971-ci ildə nəzəri və riyazi fizika ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Həmin ildən tə’yinatla Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləyir. Azərbaycan EA Fizika İnstitutunda və Beynəlxalq Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutunda aspirant olmuşdur. Elementar zərrəciklər fizikası və kvantlaşmış sahələr nəzəriyyəsi, relyativistik kvant mexanikası, dinamik simmetriyalar və cəbri üsullar, sonlu-fərq tənlikləri və ortoqonal çoxhədlilər sahəsində tədqiqatlar aparmışdır.

1979-cu ildə "Relyativistik Hamilton nəzəriyyəsinin işıq konusu üzərində kovariant formalaşması və onun bə’zi tətbiqləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 1995-ci ildə "Relyativistik bağlı halların sonlu-fərq modelləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Hazırda Azərbaycan EA Fizika İnstitutunda nüvə tədqiqatları laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışır. Fizika İnstitutunun Elmi Şurasının, BDU nəzdindəki nəzəri fizika və astrofizika ixtisasları üzrə müdafiə şurasının, TQDK-nın fizika üzrə ekspertlər şurasının üzvüdür.

20 ildən çoxdur ki, pedoqoji fəaliyyətlə də məşğul olur. Hazırda Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetində tələbələrə və magistrlərə nəzəri fizikanın müxtəlif bölmələri üzrə mühazirələr oxuyur.

60-a yaxın elmi və 20-dən çox elmi-kütləvi məqalə çap etdirmişdir. Elmi məqalələrinin yarıdan çou xarici ölkələrin (Amerika , İngiltərə, Almaniya, Rusiya, Hollandiya və s.) nüfuzlu elmi fizika və riyaziyyat jurnallarında çap olunmuşdur.

Şakir Nağıyevin rəhbərliyi ilə 2 elmlər namizədi hazırlanmışdır. O, 15-dən çox keçmiş Ümumittifaq, beynəlxalq elmi konfrans və simpoziumlarda mə’ruzələrlə çıxış etmişdir.

1997-ci ildə Meksika Avtonom Milli Universitetində elmi e’zamiyyədə olmuş, universitetin elmi semnarlarında çıxışlar etmişdir. Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutu və Meksika Avtonom Universiteti ilə sıx elmi əlaqələr saxlayır.

TEYMUR İLYASOV

Teymur Məhəmməd oğlu İlyasov 1948-ci ilin oktyabr ayında Borçalının Kürtlər (Qurdlar) kəndində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə kənd məktəbinin birinci sinfinə gedib, 1966-cı ildə Baydar (Paydar) kənd orta məktəbini bitirmişdir.

Həmin il APİ-nin (indiki ADPU) kimya fakültəsinə daxil olmuş, 1970-ci ildə ali məktəbi müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur.

1970-1971-ci illərdə Dəvəçi rayonunun Dağbılıcı kəndində kimya müəllimi işləmişdir. Sonra ordu sıralarına çağırılmış və hərbi-dəniz donanmasında qulluq etmişdir.

1974-cü ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra Azərbaycan EA-nın Qeyri-Üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda aspiranturaya daxil olmuş, 1979-cu ildə dissertasiya müdafiə edərək kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1983-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində işə başlamışdır. O, burada mühəndis və laboratoriya müdiri vəzifələrində çalışaraq 1988-ci ildə qeyri-üzvi materialşünaslıq elmi-tədqiqat laboratoriyasını təşkil edib, ona rəhbərlik etmişdir. 1992-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Həmin ildən professordur.

Teymur İlyasov şüşəvari yarımkeçiricilər sahəsinin tədqiqatçısıdır. Onun bu sahədə 180 elmi əsəri işıq üzü görmüşdür. O cümlədən 5 dərs vəsaiti və tələbələr üçün metodiki göstərici kitablarını çap etdirmişdir.

Teymur İlyasov 10 müəlliflik şəhadətnaməsinə layiq görülmüşdür. O, eyni zamanda Amerikada çap olunmuş XX əsrin görkəmli adamı kitabına düşmüşdür. Teymur İlyasov 1979-cu ildən beynəlxalq elmi konfranslarda iştirak edib, məqalələr çap etdirmişdir. O, ardıcıl olaraq 1979-cu ildə İsveçdə, 1981-ci ildə Macarıstanın Balaton şəhərində, 1993-cü ildə Türkiyənin İzmir şəhərinin Egey Universitetində, 1998-ci ildə Türkiyənin Bursa şəhərində və s. çıxışlar etmişdir. Onun məqalələri Çin Xalq Respublikasında, Amerikada və İranda dərc olunmuşdur.

Teymur İlyasov 1992-1999-cu illərdə Universitetin doktorluq müdafiə şurasının elmi katibi olmuşdur. Respublikada Qeyri-Üzvi Kimya sahəsinin doktorluq müdafiə şurasının üzvüdür.

Teymur İlyasovun elmi rəhbərliyi ilə bir neçə aspirant və dissertant elmi dərəcə almışdır. O, hazırda BDU-nun kimya fakültəsində ümumi və qeyri-üzvi kimya kafedrasının professoru olmaqla yanaşı həm də, kimya fakültəsinin dekan müavini vəzifəsində çalışır.

TEYMURAZ CƏFƏRLİ

Teymuraz Məmməd oğlu Cəfərli 1922-ci ildə Tiflis şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Məmməd Borçalının Sarvan kəndindən idi. Borçalının son yüzillikdə ən qabqcıl ziyalılarından olub, ömrünün sonunadək Borçalıda qəza, rayon partiya komitəsinin birinci katibi işləmişdir.

Teymurazın valideynləri 1937-ci ildə represiya qurbanı olmuşlar.

Teymuraz Cəfərli qohumlarının himayəsi altında orta məktəbi Tiflis şəhərində bitirib. Tbilisi Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. Həmin fakültəni 1945-ci ildə bitirmiş, müxtəlif mətbuat orqanlarında çalışmışdır.

1952-ci ildə Tbilisi şəhər sovetinə tə’limatçı vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur. Həmin vaxtdan paralel olaraq pedaqoji sahədə də çalışmağa başlamışdar. A.S. Puşkin adına Tbilisi Dövlət Pedaqoji İnstitutunda estetika və etika kafedrasının müdiri olmuşdur.

1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı onun "Kommunizm quruluşu hər cəhətdən gözəl olmalıdır" kitabını çapdan buraxmışdır. Üç il sonra "Böyük dostluq səhifələri" kitabı oxucuların ixtiyarına verilmişdir.

1970-ci ildə "Marksist-leniniçi etika məsələləri", "Marksizmədək etik fikir tarixindən" kitabları çapdan çıxmışdır.

1972-ci ildə "Etika kateqoriyaları, tarixi və ümumi nəzəriyyə məsələləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

Teymuraz Cəfərli 1974-1981-ci illərdə Gürcüstan KP MK-da təbliğat şö’bəsi müdirinin müavini işləmişdir. Onun sonrakı fəaliyyəti Borçalı türklərinin Gürcüstandakı nüfuzlu mətbuat orqanı "Sovet Gürcüstanı" - "Gürcüstan" qəzeti ilə bağlı olmuşdur. O, 1984-cü ildən ömrünün axıranadək həmin qəzetin redaktoru işləmişdir.

Teymuraz Cəfərlinin elmi-pedaqoji fəaliyyəti 100 elmi və elmi-kütləvi xarakterli məqalələrdə, 20 elmi-siyasi yönümlü və 5 iri həcmli kitabda öz əksini tapmışdır. O, 60 beynəlxalq və respublika səviyyəli konqres və konfransda çıxışlar edib, elmi, siyasi məqalələr çap etdirmişdir.

Teymuraz Cəfərli 1988-ci ildə Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

VAQİF SADIXOV

Vaqif Ənvər oğlu Sadıxov 1951-ci il yanvarın 15-də Marneuli şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbin 1-ci sinfinə 1 saylı Marneuli şəhər orta məktəbində getmiş, 1967-ci ildə valideynlərinin Bakıya köçməsi ilə əlaqədar olaraq təhsilini Bakı şəhərində 49 saylı məktəbdə davam etdirmiş və 1969-cu ildə həmin məktəbi bitirmişdir.

1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) mexanika riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş, 1974-cü ildə isə həmin fakültəni başa vurmuş, 1974-cü ilin sentyabrından Azərbaycan SSR EA Kibernetika İnstitutunda baş laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1976-cı ildə köçürmə yolu ilə Azərbaycan Dövlət Universitetində baş elmi işçi işləmiş, sonra isə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki ADİU) riyaziyyat kafedrasında saathesabı dərs demiş, 1977-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki ATU) əyani aspiranturasına daxil olmuşdur. Vaxtından 1 il əvvəl namizədlik dissertasiyası müdafiə edib elmi dərəcə almışdır. Rektorluğun məsləhəti ilə riyaziyyat kafedrasında assistent vəzifəsində saxlanmışdır. 1981-ci ildə ikiilliyə Yuqoslaviyaya elmi-pedaqoji e’zamiyyətə göndərilmişdir. 1982-ci ildən isə Azərbaycan İnşaat-Mühəndisləri İnstitutunun riyaziyyat kafedrasında assistent, sonra isə baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır.

1990-cı ildə Vaqif Sadıxov doktorluq elmi işini tamamlamış, Tbilisi şəhərində (TDU) müdafiə edib fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Həmin ildən kafedranın professorudur.

Vaqif Sadıxovun elmi-pedaqoji fəaliyyəti 45 elmi əsərdə, 1 kitab, 4 metodik göstəriş kitabında öz əksini tapmışdır. O, bu müddət ərzində 10 beynəlxalq və keçmiş ittifaq, 11 respublika səviyyəli simpozium və konfranslarda çıxış edib, elmi materiallar çap etdirmişdir. Vaqif Sadıxov 1999-cu ildən İnşaat-Mühəndisləri Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən xarici tələbələrin hazırlıq fakültəsində kafedra müdiridir. O, Universitetin böyük elmi şurasının üzvü və riyaziyyat kafedrasının professorudur.

VƏLİ OSMANLI

Vəli Musa oğlu Osmanlı 1935-ci ildə Borçalının Lejbəddin kəndində anadan olmuşdur. Kəndlərindəki ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra təhsilini qonşu Böyük Muğanlıdakı səkkizillik məktəbdə davam etdirmişdir. 1949-cu ildən Marneuli Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır. 1954-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə imtahan versə də, Pedaqoji İnstituta qəbul edilmişdir. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1959-cu ildə "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1963-cü ildə Azərbaycan KP MK-da işləmişdir. 1965-ci ildə aspiranturanın qiyabi şö’bəsinə daxil olmuş, üç il sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifsinə keçmişdir.

Ədəbiyyat İnstitutunda 1974-cü ildə "Azərbaycan sovet nəsrində üslub müxtəlifliyi" adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

On ildən çoxdur ki, XX əsr Azərbaycan romantizmi problemi ilə məşğuldur. 1985-ci ildə onun "Azərbaycan romantikləri" kitabı çapdan çıxmışdır. Həmin mövzuda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Hazırda institutda aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır.

Ədəbiyyat nəzəriyyəsinin psixoloji təhkiyə, təsvir kimi problemlərini araşdırmışdır.

Vəli Osmanlı ədəbi tənqidlə və tənqidin nəzəriyyəsi ilə də məşğul olmuşdur.

Elmi fəaliyyətinin on ildən çox dövrünü o, XX əsr Azərbaycan romantizminə həsr etmişdir. "Azərbaycan romantizminin bədii-estetik xüsusiyyətləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Vəli Osmanlının "Azərbaycan romantikləri" kitabı romantizmin öyrənilməsində yeni istiqamətli tədqiqatlardan hesab olunur.

"Məhəmməd Hadinin romantizmi" monoqrafiyasını çapa təqdim etmişdir.

Vəli Osmanlının ədəbiyyat tariximizin yeni bir dövrünü ortaya çıxaran dəyərli bir kitabı "Türk xalqları ədəbiyyatlarının ortaq başlanğıcı" Türkiyədə (Ərzurum, 1996) nəşr olunmuşdur.

ZAKİR MƏMMƏDOV

Zakir Qasım oğlu Məmmədov Borçalının Qasımlı kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə orta məktəbi, 1963-cü ildə isə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun mexanika fakültəsini müvəffəqiyyətlə başa vurub, mühəndis-metallurq ixtisasına yiyələnmişdir. Gənc mütəxəssis kimi tə’yinatla leytenant Şmidt adına (indiki Səttarxan adına) Maşınqayırma Zavoduna usta köməkçisi göndərilmiş, bir müddət burada işlədikdən sonra o, köçürmə yolu ilə Bakı Dövlət Yastıqlar Zavoduna gətirilmiş və orada sex rəisi, zavodun baş metallurqu vəzifələrində işləmişdir.

Zakir Məmmədov təhsilini davam etdirmək üçün 1969-cu ildə Moskva şəhərinə getmiş və orada SSRİ Avtomobil Nazirliyi nəzdindəki Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Yastıqlar İstehsalı İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1972-ci ildə Lixaçov adına Moskva Avtomobil Zavodu yanında Texniki Ali məktəbdə "Qazma avadanlıqlarının ağır yüklənən yastıqları üçün poladların işlənməsi və tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib, texnika elmlər namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

Zakir Məmmədov sonralar Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Elektrik Maşınqayırma İnstitutunun Bakıda yeni təşkil olunmuş filialına də’vət almış və əmək fəaliyyətini orada davam etdirərək, baş elmi işçi, laboratoriya rəhbəri, şö’bə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Müəllifi olduğu bir neçə yüksək möhkəmlikli yeni ştamp poladları və texnologiyaları Moskva vilayəti "Elektrostal" Metallurgiya Zavodunda istehsal üçün mənimsənilmiş və 1977-ci ildən istehsalatda tətbiq edilmişdir.

Z. Məmmədov "SSRİ ixtiraçısı" döş nişanına layiq görülmüş və dəfələrlə SSRİ Elektrotexnika Sənayesi Nazirliyinin "Soyuzelektrotexnologiya" idarəsinin texniki-iqtisadi şurasına üzv seçilmişdir.

Z. Məmmədov istehsalatdan ayrılmadan uzun müddət (1967-ci ildən) Azərbaycan Politexnik İnstitutunda (indiki AzTU) saathesabı dərs demiş, 1987-1989-cu illərdə metallurgiya və metalşünaslıq kafedrasına rəhbərlik etmişdir və 1992-ci ildən həmin kafedranın professorudur.

Z. Məmmədov 1997-ci ildə soyuq deformasiyaedici ştamp poladlarının rasional legirlənməsi və möhkəmləndirilməsinin əsas prinsiplərinin işlənməsi mövzusunda müvəffəqiyyətlə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

Z. Məmmədov 120-dən çox elmi məqalənin, o cümlədən 5 elmi ixtiranının, 4 metodik vəsaitin, 4 dərs vəsaitinin, 3 elmi monoqrafiyanın müəllifidir. Onun "Elm" nəşriyyatında çap olunmuş 24 çap vərəqi həcmində "Rasional legirlənmiş ştamp poladları" adlı monoqrafiyası və "Xüsusi poladlar və ərintilər" dərsliyi tələbələr və elmi işçilər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Metallurgiya fakültəsinin Elm Şurasının üzvüdür. Dəfələrlə universitetin elmi-metodik bölməsinin, Təhsil Nazirliyi Vahid Elmi-Metodik Şurasının metallurgiya bölməsinin üzvü seçilmişdir. Hazırda AzTU nəzdindəki müdafiə şurasının üzvüdür.